KOBİ’LERİN EKONOMİMİZE KATKILARI VE KARŞILAŞTIKLARI SORUNLAR


4 Nisan 2011 Pazartesi 15:23

Hiç şüphesiz ki KOBİ’ler hakkında çok şeyler yazıldı, çizildi, akademik araştırmalar yapıldı, çeşitli makaleler yayınlandı. Şimdiki yazı ise sözü edilen çalışmaların dışında uygulamada fiili olarak görülen eksiklikleri basit bir şekilde ifadeden ibaret olacaktır.

KOBİ nedir?
KOBİ ; "Küçük ve orta büyüklükteki işletme" kelimelerinin kısaltmasıdır. Birçok farklı tanımı bulunan bu kelimenin en bilinen tanımını KOSGEB yapar: "imalat sanayiinde, hisselerinin %25'inden fazlası büyük işletmelerin elinde olmayan, 1'den 250'ye kadar işçi çalıştıran" şirketler.

KOBİ´ler 3 grupta sınıflandırılmaktadır.


a) Mikro Ölçekli İşletme: Bünyesinde yıllık 10 kişiden az çalışan barındıran ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu 1 milyon Türk Lira'sını aşmayan işletmeleri kapsar.


b) Küçük Ölçekli İşletme: Bünyesinde yıllık 50 kişiden az çalışan barındıran ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu 5 milyon Türk Lira'sını aşmayan işletmeleri kapsar.


c) Orta Ölçekli İşletme: Bünyesinde yıllık 250 kişiden az çalışan barındıran ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu 25 milyon Türk Lira'sını aşmayan işletmeleri kapsar

Tablo halinde özetlemek gerekirse;

ÖLÇEK
ÇALIŞAN SAYISI
MALİ BİLANÇO (TL)
NET SATIŞ (TL)
MİKRO
<10
<1.000.000
<1.000.000
KÜÇÜK
<50
<5.000.000
<5.000.000
ORTA
<250
<25.000.000
<25.000.000

TUİK’İN 2008 yılı iş kayıtlarına göre Türkiye’de 3.452.763 adet işletme bulunmaktadır. Bu işletmelerin 3.449.795 adedi (%99,9’u) KOBİ ölçeğindedir. 250 ve üzeri işçi çalıştıran büyük işletme sayısı ise 2.968 (%0,10) adettir.

Toplam KOBİ’leri de kendi aralarında %’de olarak sınıflandırmak gerekirse ;

-Mikro ölçekli işletmeler %95.7
-Küçük Ölçekli İşletmeler%3.7
-Orta Ölçekli işletmeler %0,5’ni oluşturmaktadır.
10 kişiden daha az işçi çalıştıran ve cirosu 1 milyonun TL’nin altında olan işletme sayısı %95.7’lik oran ile mikro ölçekli işletmelerden olması dikkat çekicidir.
KOBİ’lerin üretim ve istihdam üzerindeki etkisine baktığımızda;
-Toplam istihdamın %81’i
-Toplam katma değerin %59’u
-Toplam satışların %69’u
-Toplam yatırımların %62’si
-Toplam ihracatın %56’sı KOBİ’lerce gerçekleştirilmektedir.
Buna mukabil toplam kredilerden aldıkları pay ise %22’ler gibi düşük bir düzeydedir.

Gelişmiş ülkeler baktığımızda ;

Toplam işletmelerin %95’i
Toplam istihdamın %50’si
Toplam yatırımların %40‘ı
Toplam üretimin %50 ‘si
Toplam ihracatın %30-40’ KOBİ’lerce yapılmaktadır.

KOBİ’lerin sektörel dağılımına bakıldığında (TÜİK Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistikleri. 22 Aralık 2008’de yayınlanan 2005 yılı verileri)
-Hizmet %83,9 Bunun ; %46.8’i ticaret, %37.1’i de diğer hizmettir.
-İmlata %12.6
-Diğer (enerji, madencilik, inşaat) %3,5
KOBİ’lerin %60’ından fazlası Marmara Bölgesi’nde yer almaktadır.
Yukarıdaki veriler dikkate alındığında KOBİ’lerin ne kadar önemli bir işleve sahip oldukları anlaşılmaktadır. Üretim, istihdam ve ihracata büyük katkı yapmaktadırlar. Her sektörde (tekstil, kimya, kauçuk ve plastik, orman ürünleri, mobilya, metal, gıda, inşaat malzemeleri, otomotiv yan sanayi, tarım ve hayvancılık, taşımacılık vs.) faaliyet göstermektedirler. Özellikle imalat alanında faaliyet gösteren KOBİ’leri desteklemek amacıyla kurulan Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı –KOSGEB, KOBİ’lerin rekabet gücünün arttırılması, dış pazarlara açılma, üretim sürecinde modern teknolojinin kullanılması vs.. gibi konularda büyük hizmetler vermektedir.

Ülkemizde KOBİ’ler canla başla çalışarak katma değer yaratmaktadırlar. Genç girişimciler ellerinde çantalar ülke ülke dolaşarak, fuarlara katılarak bir şeyler yapmanın, bir şeyler satmanın çabası içerisinde olduklarını görmekteyiz. Bunlar elbette sevindirici, geleceğe yönelik umut verici gelişmelerdir.
Yapılan gözlemler neticesinde KOBİ’lerin bir kısmında genel hatlarıyla aşağıdaki sorunların olduğunu müşahede etmiş bulunmaktayız.
Düşük öz sermaye ile faaliyet göstermektedirler.
  • Klasik bir üretim ve yönetim tarzı mevcuttur.
  • Kalifiye insan gücü eksikliği söz konusu olmaktadır.
  • İşletme ve yatırım sermayesinin büyük bir kısmını hammadde ve makine alımı oluşturması gerekirken gayrimenkul alımı (işyeri/fabrika) oluşturmaktadır.
  • İyi bir maliyetleme sisteminin olmaması. Bazı firmalarda satış performansı, kar/zarar ve mali verilerin değerlendirilmesi finansal raporlama yerine basit/klasik usulle yapılmaktadır.
  • Bazı firmalar aile şirketi niteliğinde olduklarından kurumsal olarak hareket edememektedirler.
  • Aktif- pasif yönetimleri zayıftır.
  • Her ne kadar ekonomik krizlerden ders alınsa da bazı firmalar kur riski üstlenilmesinden kaçınmamaktadır.
  • Üretim sürecinin rantabl olmaması. İş akış sürecinin ilk madde malzemeden nihai ürüne kadar bir yol izlemesi gerekirken bunun aksadığı durumlar olabilmektedir. Bazı tekstil firmalarında kesimin alt katta yapıldığı, dikim için üst kata çıkarıldığı, tekrar ütü ve paketleme için farklı bir kata indirilerek depolandığı vs. görmekteyiz.
  • Pazarlama konusunda dışa açılamama.
  • Büyüme stratejisinde firma ölçeğinin dikkate alınması, yabancı kaynaklarla aşırı büyüme.
  • Rekabette Çin (fiyatın düşük olması) faktörü.
  • Şirket evliliklerine ya da güç birliğine sıcak bakılmaması.
  • Yan sanayide hizmet veren yada tedarikçi konumda olan bazı şirketlerin fiyat belirleme konusunda dezavantaja sahip olması.
  • Kayıt dışılığın tam olarak önlenememesi ve iyi bir muhasebe kayıt düzeninin bulunmaması.
  • Müşteri riskinin (üretimin büyük bir ekseriyetinin tek bir firmaya yapılması) bulunması .
  • Hatır işlemlerinin (akraba, arkadaş vs. hatır çek/senet alma veya verme) olması.
  • Şirketten sağlanan kazancın, yine şirkete yönelik değerlendirilmesi gerekirken farklı sektörlerde değerlendirilmesi. Örneğin otomotiv yan sanayinde faaliyet gösteren bir şirketin yabancısı olduğu inşaat sektörüne girmesi gibi.
  • Kredi kullanımında teminatlanma sıkıntısı vs.
Yukarıda sayılan hususlar incelendiğinde zaman içerisinde çoğunun halledilebilecek sorunlar olduğu söylenebilir. Girişimci güç bir ülkenin en büyük sermayedir ve girişimcilik apayrı bir şeydir. Bu ruha sahip olmayan birine üstelik yüksek eğitimli de olsa 5 milyon TL. verilse belki bir süre sonra iflas eder. Ama tüccar, piyasayı bilen birine 1 milyon TL. verilse çok şeyler yapabilir.
Bir ülkenin kalkınmışlığı ile ilgili çok çeşitli kriterler vardır. Eğitim düzeyi, kişi başına elektrik ve su tüketimi, fert başına düşen milli gelir vs. Aslında en önemli kriterlerden biri imalat sektöründeki başarıdır. İmalat deyince de KOBİ’ler akla gelmektedir. Eğer bir ülkenin petrolü var ve bunu yeraltından çıkartıp olduğu gibi satıyorsa ve imalat sektörü yoksa/gelişmemişse gelişmiş ülke kategorisinde değerlendiremeyiz. Bu bağlamda Almanya, Fransa, Japonya vs. petrolü yok ama gelişmiş ülke olarak değerlendirilirken, petrol üreten ülkelerinin hiç biri gelişmiş ülkeler içerisinde yer almamaktır. Nitekim 40’ın üzerindeki İslam ülkesinin toplam ihracatı Almanya’nın toplam ihracatından azdır.
Her şeye rağmen ülkemizin iyi bir girişimci potansiyeli bulunmaktadır. Bunlar; üretmekten, fazla insan istihdam etmekten mutluluk duymamaktadır. Kültürümüzün en büyük katkısı olsa gerek, kriz dönemlerinde bile işçi çıkarmamaya gayret etmektedirler. Bu konuda empati yapabilmekteler. Sosyal yardımlaşma ve dayanışmaya (bağış, fitre, zekat, yardım, burs vs..) önem vermektedirler. Çoğu şirketler istihdamda akrabalarına, komşularına, hemşerilerine öncelik vermesi profesyonellik adına eleştiri konusu olsa da dayanışma adına güzel bir uygulama diye düşünüyorum.
KOBİ’lerimiz geleceğimizdir.
“Sizin en hayırlınız insanlara en faydalı olanınızdır” anlayışı ile hareket ederek üreten, katma değer yaratan, istihdam sağlayan, sosyal barışa hizmet eden KOBİ’lerimize başarılar diliyorum.

Saygılarımla

Reşit CANİK
Şube Müdürü
T. Halk Bankası A.Ş.
Soğanlık Şubesi/Kartal-İstanbul
Tel :0216 671 16 15
Resit.canik@halkbank.com.tr


Yararlanılan kaynaklar: - 28.10.2008 Özlem Yonar-KOBİ UZMANI USAK http://www.kobilerim.com/detay.asp?blogno=313
- Fatih Kuran Dinamo Eğitim ve DanışmanlıkLtd. Şti. http://www.dinamo.co/documents/ODTU-Kalkinma_icin_KOBI_lerin_onemi_ve_KOBI_finansmani.pdf


YORUMLAR
Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji

Yukarı Çık