Çocuklarda ishal giderek artıyor!

Beslenme ve sağlık şartlarının uygun olduğu memleketlerde ishal, önemli bir sorun değildir. Ancak bizim memleketimiz gibi imkânları dar olan ülkelerde ishal ciddiyetini her zaman korumaktadır. Yapay beslenen çocuklarda ishal, daha sık görülür.

11 Nisan 2015 Cumartesi 12:39 Mide ve bağırsak hastalıklarının önemli bir arazı olan ishal, dışkının yumuşak ve sulu olmasıdır. Beslenme ve sağlık şartlarının uygun olduğu memleketlerde ishal, önemli bir sorun değildir. Ancak bizim memleketimiz gibi imkânları dar olan ülkelerde ishal ciddiyetini her zaman korumaktadır. Yapay beslenen çocuklarda ishal, daha sık görülür.

İshalden korunmada gıdaların iyi seçilmesinin yanında annenin eğitim ve tecrübesi de önemlidir.

Günlük dışkı sayısının birdenbire artması, su ihtiyacının çoğalması, kakanın sümüksü ve kanlı olması, mide ve bağırsakların bozulduğunun habercisidir.

Önemli olan kakanın sık yapılması değil, kıvamı, rengi ve kokusudur. İshal tehlikeli de olabilir, tedavi iyi cevap vermeyebilir. Eğer çocuk su gibi kaka yapıyor, içinde iltihap ve kan görülüyorsa, ateşi yüksekse, gözlerin etrafı soluk ve içeri çök-müşse, devamlı kusuyorsa, durumun tehlikeli olduğuna karar verilip derhâl doktora müracaat edilmelidir.

İshal Sebepleri:

1- İshal’in sebepleri çeşitlidir. Çocuk ishallerinde mikrobik ishaller büyük yer tutar. Bağırsakların etkilenmesi yanında, vücudun başka yerlerindeki mikrobik faaliyetler ishale sebep olabilir.

2- Diğer taraftan her türlü bağırsak parazitleri de ishali kolaylaştırır.

3- Mantarların da bağırsakların bozulmasına sebep oldukları görülmektedir.

4- Beslenme bozukluklarına ait ishaller genellikle süt, yumurta ve etli gıdalardan olur.

5- Çeşitli, proteinlere ait alerjiler ishale sebep olabilir.

6- Yeşil sebze ve bazı meyve gruplarının sebep olduğu ishal çeşitleri de vardır.

7- Düzensiz beslenme, küçük çocuklarda ishal sebepleri arasındadır.

8- Ruhsal sebeplere bağlı ishal çeşitleri de görülebilmektedir.

9- Bağırsak kanalını tam tıkamayan kanser grubu hastalıklar ishale sebep olabilir.

10- Bağırsakların iç duvarını etkileyen, doğuştan ve sonra olabilen bütün hastalıklarda bağırsak bozukluklarına ve ishale sebep olabilirler.

Süt çocukluğu döneminden sonra ishalin azaldığı görülür.

İshal Belirtileri:

Yemeye karşı isteksizlik, bazen ateş ve karın ağrısı, ishalin ilk belirtileridir. Başlangıçta günlük kaka yapma sayısı 2-3 iken, 10-12’ye kadar çıkar. Kusma nadir, su kaybı az veya yoktur. Ağır ishallerde su kaybının yanında çok yüksek ateş ve kusmalar görülür. Tablo ağırdır, idrar azalır, deri buruşur, gözler çöker, dinamizm azalır ve hastada hâlsizlik ön plândadır.

İshal Tedavisi:

1- Çocuk sadece anne sütü alıyorsa, eskisi gibi devam edilir. Hiçbir gıda ilâve edilmez, aralıklı olarak azar azar su, açık çay, elma suyu verilerek çok kere düzelir. Anne sütü alan çocuklarda günlük kaka sayısı normalde de 4-6 olabilir. Çocuk anne memesini tuttuğunda köpüklü, gürültülü ve hafif sulu kıvamda kaka yapabilir. Bu da normal sayılır.

2- Karışık beslenme ve suni beslenen süt çocukları ve büyük çocuklarda görülen hafif ishaller, gıda düzenlemeleri ile kolayca geçiştirilebilirler.

Kusması olmayan veya çok az olan çocuklarda az şekerli (%5) çay, içine çok az tuz konmuş ayran ile tedaviye başlanır. Genellikle iki üç günde düzelir. Kakası iyice düzelinceye kadar verilen süt yarı yarıya sulandırılır. İshalli çocuklar elma, muz, yoğurt, havuç, patates ve pirinçten yapılmış diyet çorbası, büyük çocuklarda ise püre şekilleri verilerek, iki üç günde doktora götürmeden ve herhangi bir ilâç kullanmadan düzelir. Yalnız iştahsız çocuklara zorla hiçbir şey vermemek gerekir.

Çocuk, lâzım olduğu kadar su ve diğer gıdaları isteyerek alır.

3- Hafif görülen ishal 2-3 gün içinde geçmezse, ağır ishal grubuna girer. Mutlaka doktor tedavisi gerekir.

Şiddetli başlayan, saatten saate ilerleyen ve çocuğun genel hâlini bozan ishallerin en büyük sebebi, virütik enfeksiyonlardır. İlâcı ve antibiyotiği yoktur. Verilen ilâçlar fayda yerine zarar yapar. Burada yapılabilecek esas tedavi, kaybedilen sıvının yerine konmasından ibarettir. Kusma az veya yoksa, ağızdan alman sulu gıda ve evde hazırlanabilen solisyonları çocuk istemese bile zorla vermenin hiçbir sakıncası yoktur. Ancak ağızdan su ve sulu gıda alma imkânı azalmış veya kalmamış, dalgın ve şok hâlindeki hasta çocuklarda mutlaka damar yolu ile kaybedilen su ve madensel tuzların yerine konması uygundur. Burada, burundan mideye uzatılan sonda ile su ve sulu gıdaların verilmesinin tedavideki yerini unutmamak lâzımdır.

4- Suni beslenen, kusan ishalli küçük çocuklarda beslemeye 24 saat ara vermek, ağızdan alman sıvılar kullanmak en iyi yoldur. Anne sütü alan küçük S çocuklarda ise 6-12 saat emzirmeye ara vermek, bu arada hazırlanan uygun sıvıları vermekle çok iyi neticeler alındığı görülür. Kusma azalıp ishal düzelmeye başlarsa, 24 içinde taze tatlı yoğurttan bol bol verilmelidir. Diğer diyet gıdaların yanında, ağızdan alman diyet sıvısının iki gün daha içirilmesi çok kere yeterli olur. Diğer taraftan ağızdan alınan sulu gıdaların yanında kola gibi meşrubatları, ilerde alışkanlık ve beslenmede yaptıkları ters etki nedeniyle tavsiye etmiyoruz.

5- Hasta çocuğun su kaybının düzeltilmesinden sonra ateş devam ederse, uygun ilâç ve antibiyotiğin tedaviye katılması en doğru yoldur.

İshalde Diyet Gıdalar:

Ağızdan sıvı tedavisi: Her çeşit ishalde kullanılan, etkisi iyice hesaplanmış, evlerde ve hastanelerde korkusuzca ağızdan verilen, halk arasında ishal suyu adı verilen, hazırlanması kolay bir solüsyon vardır:

Kaynatılmış soğutulmuş 1 litre su (5 su bardağı) içine iki çorba kaşığı şeker, bir çay kaşığı tuz, bir tatlı kaşığı karbonat koyularak hazırlanır.

İlk önce yarım çay bardağı yavaş yavaş içirilir, belirli aralıklarla devamlı -çocuk aldığı kadar- verilir. İki gün içinde % 90 netice alınır. Solüsyonun yanında meyve suları, ayran, çay, pirinç suyu gibi içecekler de ilâve edilir. Bu şekilde:

1- Kaybedilen su ve madensel tuzlar yerine konarak vücudun normal yaşama işlevleri devam ettirilir.

2- Hastanın kaybettiği su yerine konduktan sonra, sulandırılmış inek sütü, meyve suları, ayran ve sulu çorbalar ilâve olarak kullanılır.

3- Hasta çocuğa verilen sıvılar yeterli olmazsa, ishali geçmiş bile olsa,

serum suyu ve sulu gıdalar verilmeye devam edilir. Şayet göz kapaklarında, elde ve ayaklarda şişlikler ortaya çıkarsa, verilen sıvı miktarı azaltılmalıdır.

Süt: İshalde kaybedilen su telâfi edildikten sonra, çocuklara yağsız süt, süt mamulleri ve anne sütü muntazaman verilebilir.

Yoğurt ve Ayran: Yoğurt ishal sırasında verilebilen en iyi besinlerden biridir. Önce ayran şeklinde verilerek su ihtiyacının bir kısmının karşılanmasında büyük yardımcı olur. Yalnız yoğurtun yağsız olması, ekşi olmaması ve taze olması gereklidir.

Ayran içine çok az tuz katılabilir. Çok az da % 5’i geçmemek kaydıyla şeker konabilir.

Yoğurdun ishali geçirme etkisinin yanında, mikrop öldürücü tesirinin de olduğu anlaşılmıştır. Yapılan çalışmalarda kolera ve bazı ishal sebebi olan mikropların yoğurt içinde öldüğü görülür.

Pirinç Suyu: Son zamanlarda yapılan çalışmalarda pirinç suyunun ishal tedavisinde oldukça yarar sağladığı anlaşılmıştır. 1 litre suya 2 çorba kaşığı (yaklaşık 30 gram kadar) pirinç konur. Yarım saat kadar kaynatıldıktan sonra tel süzgeçten yedirilerek geçirilir. İçine bir kahve kaşığı tuz, bir kahve kaşığı karbonat, az da şeker ilâve edilerek kullanıldığında, ishalde çok iyi neticeler alınır. Aynı şekilde pirinç unu kullanılarak yapılan muhallebi ile istenen neticeye ulaşmak mümkündür.

Çay: 100 gram kapasiteli bir bardağa hazırlanmış açık çaya, % 5 şeker konur. Çay içinde bulunan maddelerin ishali durdurucu ve kaybedilen suyun birazının karşılanmasının yanında, az da olsa idrar söktürücü etkisinin de hesaba katılması gereklidir.

Meyve Suları: Meyve sularının ishal tedavisinde su ve mineral ihtiyacının giderilmesinde büyük faydaları vardır.

Ayrıca nane, limon ve ıhlamurun, içerdikleri maddelerin tesiriyle ishal dindirici ve hazım kanalını rahatlatıcı etkilerinden faydalanılır.

Bunlardan başka adaçayı da halkımız tarafından kullanılmaktadır. İshalde nane ve ıhlamur gibi etkisi vardır.

İshalde Kullanılan Diğer Maddeler: İshal durumlarında halk arasında ayva yaprağı suyu, pirinç lapası, nar çiçeği, keçiboynuzu, haşlanmış patates, kızılcık suyu veya marmelatı, havuç suyu veya püresi ve baklagiller kullanılabilir.

Meyvelerden bilhassa nekahat dönemlerinde koruyucu olarak çok faydalanılır. Bunlardan mevsimlerine göre elma, muz çok yararlıdır. Erik, kayısı, üzüm, karpuz, kavun ise ters etki ederek bağırsak hareketlerini hızlandırır ve kakayı yumuşatır.

İshal sırasında yağlı yemeklerden kaçınmalıdır. Proteinli gıdalardan bol bol yemelidir. Yağsız et, tavuk eti, peynir, yumurta çok olmamak kaydıyla ishal nekahatinde ve diyetinde yer alabilirler. Çocuklarda genellikle iştahsızlık olduğundan, gıdalar sık sık azar azar verilmelidir.

Kusma, karın kasları ve midenin kasılması neticesi, bütün mide içeriğinin hızla yemek borusuna atılmasıyla oluşur. Kusma, beyindeki kusma merkezinin uyarılması neticesi ortaya çıkar. Kusma, bir hastalık değildir. Ama mutlaka bir hastalığın ve bozukluğun eşliğindedir.

Çocuk ne kadar küçükse o kadar kolay kusabilir. Süt çocukluğu çağındaki kusmalar, emerken yutulan hava ve gazın çıkarılmasından meydana gelirler ve pek önemli değildirler.

Şiddetli ve fışkırır tarzda olan kusmalar çok önemlidir. Ciddi bir hastalığın belirtisi olabilirler.

Uzun devam eden kusmalar, beslenmeyi ters yönde etkiler ve gelişme durur. Vücudun su ve mineral düzeni bozulur. Yorgunluk, hâlsizlik, ciltte kuruma ve buruşma görülür. Bu durum küçük çocuklarda daha ciddidir. Yüzün rengi solar, göz çukura kaçar, solunumu sıklaşırsa, derhâl doktor kontrolünde tedavi gerekir.
YORUMLAR
Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.